Ebeveynlerin bebekleri ilk defa çocuk diş hekimi muayenesine getirme sebeplerinin başında gelir bu şikayet: ‘Bebeğimin dişleri çürük çıktı, ne yapabiliriz?’ Bu maalesef çok yaygın ve doğru olmayan bir değerlendirme. Doğru soru ‘Bu kadar erken dönemde bebeğimin dişleri neden çürüdü?’ olmalıdır.
Bebeklerin dişleri çürük çıkmaz; ancak, dişlerin gelişme dönemlerinde görülen bazı yapısal bozukluklar, diş sert dokularının mineralizasyon eksiklikleri dişlerin sağlıklı görüntüsünden farklı olarak çıkmasına sebep olabilir. Etkilenme seviyesindeki farklılıklara göre, diş yüzeylerinde sarı-kahverengi tonlarında görülebilen lekelenmelerle karakterize olan gelişim defektleri, diş çürükleri ile karışabilir. Dişlerde çürük oluşma riskini arttırabilir. Ancak, dişler çürük çıktı demek doğru değildir. Diş çürüğü, bir bakteri aracılığıyla oluşan, sağlıklı beslenme alışkanlıkları ve doğru ağız bakım rutinleriyle önüne geçilebilecek kronik bir hastalıktır. Bebeklerde, diş çürüklerinin önlenebilmesinin ilk ve en önemli adımı, bebeğe çürük bakterisi bulaşmasını engellemektir.
Bebeklerde yanlış beslenme alışkanlıklarından kaynaklanan, erken çocukluk çürüğü veya biberon çürüğü denilen diş çürükleri oluşabilir. Ebeveynlerde bu durumun, dişler çürük çıktı, algısı yaratmasının sebebi ise; diş çürüklerinin çok erken dönemde başlaması, bazı hastalarımızda tüm diş dizisini etkileyecek kadar yaygın olması ve çok hızlı ilerlemesidir. Ebeveynler bu durumu genelde, ‘Dişler bir anda eridi’ veya ‘Dişler ufalanıyor’ gibi hızlı ilerleyen ve diş kaybı ile sonuçlanabilecek süreçlerle tarif ederler.
İlk süt dişleri genellikle 6-12. aylarda çıkar ve süt dişlenme genellikle alt keser dişlerle başlar. ‘Bebeğimin dişlerini ne zaman fırçalamaya başlamalıyım?’ sorusunun cevabı çok net: ‘İlk dişler çıkmaya başladığı andan itibaren, Amerikan Pediyatrik Diş Hekimleri Derneği’nin yönergelerine göre, 3 yaşa kadar pirinç tanesi büyüklüğünde bir diş macunu ve bebekler için özel bir diş fırçası kullanılarak, günde 2 kez fırçalanmalıdır.’
Bebeklerde biberon çürüklerinin önüne geçebilmek için;
- Bebek için kullanılan kaşık, biberon, emzik gibi araçlar sadece bebeğe özel olmalıdır. Çürük bakterisi bulaşını engellemek, erken çocukluk çağı çürüklerini önlemek açısından kritiktir.
- Bebeğin ağız kenarlarından öpmek, mamanın sıcaklığını kontrol etmek için bebekle aynı kaşığı kullanmak gibi alışkanlıklar çürük bakterisi bulaşı için riski arttıran alışkanlıklardır. Çürük bakterisi yetişkinlerden bebeklere bulaşabilir.
- Kullanılan biberon ve emziklerin temizliğine dikkat edilmeli; emzik bal veya pekmeze batırılarak, biberondaki süt bal-pekmez ile tatlandırılarak bebeğe verilmemelidir. Bebeğin ağzında şekerli bir besinle uykuya dalmasının, biberon çürüklerine yol açabileceği unutulmamalıdır.
- Anne sütünün şeker içeriği de göz önünde bulundurularak, her emzirmeden sonra bebeğin ağzı mutlaka temiz bir gazlı bezle silinerek temizlenmeli veya bolca su içirilerek ağızda süt artıklarının kalması engellenmelidir.
- Düzenli çocuk diş hekimi kontrolleri ile, bebeğin çürük riskine göre planlanacak olan koruyucu tedaviler; çocukluk döneminde diş çürüklerinin hastalık boyutunda karşımıza gelmesinin önüne geçerek, çocuklar için manevi, ebeveynler için ise maddi külfet yaratacak büyük problemlerin önüne geçecektir.
Çocuk Diş Hekimi Nurgül Demir 